een geslacht van smeden

Op 12 juni 1746 trouwde Peter Gerrits(zoon) in Heerde met Janna Gerrits. Zij kregen een dochter, Hendrika, in 1747, een zoon Gerrit (Peters) in 1749, nog een dochter, Gerritje, in 1750, een zoon Egbert (Peters) op 19-11-1752, een dochter Derkje in 1754 en nog eens een zoon Derk in 1757.
Van zoon Gerrit is bekend dat hij in 1775 vanuit Heerde naar Zwolle kwam, hij vestigde zich als meestersmid buiten de Sassenpoort.

Er is in de kerkboeken van Vollenhove ook een Gerrit van Heerde bekend, geboren in 1690, die in Vollenhove ‘voor de Landpoorte’ twee zonen en drie dochters krijgt in de periode 1719 – 1730. Intrigerend is waar met name Egbert Gerrits van Heerde, geboren in 1722, is gebleven. Verder is de relatie met de hiervoor genoemde Peter Gerrits onbekend. Is Peter een eerder geboren zoon van Gerrit (die dus niet in het kerkboek van Vollenhove staat)?

Egbert kwam vanuit Zwolle naar Vollenhove. Misschien was Peter al eerder met zijn gezin naar Zwolle gegaan, kon de oudste zoon Gerrit daar meestersmid worden en moest Egbert ergens een plek als gezel vinden.

In Vollenhove vond hij zo'n plek bij meestersmid Derk Overweg, en trouwde uiteindelijk zijn dochter Hendrikje. Vanaf dat moment vinden we de voornamen Egbert en Hendrik veelvuldig in de stamboom. In 1790 wordt hij burger van de Stad Vollenhove: hij woonde weliswaar buiten de poort maar toch binnen de 'stadsvrijheid' en in 1791 wordt hij ingeschreven als lid van het smidsgilde in de stad Vollenhove. Hij overleed op 1-8-1831.

Waarom hij meestersmid werd en niet Lambert Dirks, de oudere broer van Hendrikje, is mij onbekend. Is Lambert vroeg overleden?

Egbert en Hendrikje kregen een dochter, Jentje Egberts (van Heerde) in 1779 en één zoon, Derk, gedoopt op 14-10-1787. Die stond in de kerkboeken ingeschreven als Derk Overweg. Hij begon een kruidenierswinkel, waar tevens de boeren uit Ambt-Vollenhove 's zondags na kerktijd koffie dronken en hun kerkboeken lieten bewaren.
Vermoedelijk bevond die winkel zich aan de overkant van de straat waar de smederij zich bevond, direct naast de (latere?) rijtuigstalling van het logement Van Smirren (later Van de Veen).
Op 21-7-1810 trouwde hij met de toen 18-jarige Hilligje van de Linde. Ze kregen 7 kinderen, waarvan de oudste, Egbert werd geboren op 21-1-1817.

Verder noem ik nog de jongste zoon Hendrik, die werd geboren op 30-1-1830. Zijn nazaten wonen nog steeds in Vollenhove: Ali Huisman-van Heerde plus kinderen en kleinkinderen, en Joop van Heerde. Hun ouders hadden een loodgietersbedrijf / elektriciensbedrijf en winkel, later voortgezet door Joop. Het bedrijf wordt voortgezet door Vredenburg BV. Uit dezelfde tak is ook schrijver Havanha (Hendrik van Heerde) afkomstig, bekend van de verhalen over Garriet-Jan en Annegien, geschreven in Vollenhoofs dialect . Ook zijn broers Wim en Gerrit waren schrijver, respectievelijk van toneelstukken / liederen en boeken die zich afspeelden in of rond Vollenhove.

De scheiding tussen de familietakken aan de noord- en zuidkant van de straat door de Voorstad is hiermee een feit. Naast de oudste en jongste zoon waren er slechts enkele dochters die hetzij vooroverleden, hetzij getrouwd waren toen Derk overleed.
Op de kadasterkaart van 1832 zien we één pand in eigendom van / bewoond door Egbert van Heerde en drie door Derk van Heerde. Met Egbert moet hier wel Derks vader bedoeld zijn, maar die is juist daarvoor overleden. Zijn gelijknamige kleinzoon is dan 15. Het bewuste pand staat op de plaats waar in de 20e eeuw met zekerheid de smederij staat. Daarachter was een woonhuis en ook daarnaast was een woonhuis van de familie (vaak dreven vader en zoon samen een tijdlang de smederij).

Derk overleed op 7-1-1864, Hilligje kort daarna: 30-7-1864.
Egbert van Heerde trouwde op 17-9-1836 op 19-jarige leeftijd met de 24-jarige Reinsje Tjeerde uit Kuinre (10-1-1812). Zij kregen 7 kinderen, waarvan de oudste zoon Dubbeld (1837) nog geen twee jaar oud werd. Verder kregen zij Derk (1840), nog een Dubbeld (1842), Hendrik (31-11-1844), Dorus (1847), Hilligje (1849) en Jan (1851). Deze laatste stierf toen hij nog geen zes jaar oud was.

Dorus werd beurtschipper op Zwolle, welk bedrijf door zijn zoon Egbert werd voortgezet. Halverwege deze eeuw fuseerde de toenmalige autotransportdienst met die van Driesen tot VVAD: Verenigde Vollenhoofse Autodiensten, en die bestaat nog steeds. Dorus' kleinzoon Theodorus van Heerde werd boekhouder, overleed enkele jaren geleden in Vollenhove en laat geen zoons na. Kleindochter (Wilhel)mina trouwde met 'grote' Jan Dragt (boer) en woont nog in Vollenhove.

Derk trouwde met Hendrina Hermanna Doijer, die blijkens de boedelscheiding van 1895 van zijn ouders winkelierster is. Zette zij na Derk’s overlijden de winkel van diens grootvader Derk voort? Of is dit de winkel die we later aan de Voorpoort 7 aantreffen ( zie verderop)?

Hendrik van Heerde trouwde op 9-5-1868 met Johanna Maria van Smirren. Zij kregen 6 kinderen: Annigje die in 1869 werd geboren en na 10 maanden overleed, weer een Annigje in 1870, Egbert in 1873, Reinsje in 1877, Hilligje in 1879 en Derkje in 1883. Reinsje ofwel Rens trouwde met wagenmaker (Jan) Willem Dragt. Haar dochter Jo Dragt woonde tot haar overlijden enkele jaren geleden in Vollenhove, dochter Mien woonde tot haar overlijden in de ouderlijke woning op de hoek Kerkstraat-Voorpoort (naast de wagenmakerij, enkele jaren geleden Pizzeria). In 1899 hertrouwde Hendrik (hij was toen al 69!) met Jurriana Martha Zandbergen.

Egbert van Heerde trouwde op 9-5-1902 met Vrouwkje van der Linde, een boerendochter. Zij woonden boven de winkel naast de smidse aan de Voorpoort, tot aan hun overlijden in 1937 resp. 1961 (nu de winkel van juwelier / opticien Winters). Zij kregen vijf kinderen; Hendrik (20-11-1903 - 5-8-1967), Fem (1905-1956), Roel (1908 - 1993), Jo(hanna Maria, 1910), en Hendrika (Zus, 1912). Fem trouwde met boer Jan van Dalen en bleef in de buurt wonen (de Noordoostpolder), de overige kinderen vestigden zich ver van Vollenhove behalve Hendrik die de zaak voortzette.

Hendrik van Heerde trouwde op 21-jarige leeftijd in 1924 met Jantje (Jantien) Dragt, toen 27. Zij kregen drie kinderen: Egbert (24-2-1925 - 20-8-1993), Aat (Aagien) en Jan; waarvan Egbert nog in het ouderlijk huis in deBisschopstraat werd geboren, het huis van wagenmaker en loco-burgemeester Jan Baver Dragt.

Direct na de oorlog kwam zoon Egbert in de zaak, in 1961 kwam ook Jan erbij en werd het zo de firma H. van Heerde en Zonen. In 1949 werd de smidse aan de Voorpoort verplaatst naar 'de achterkant', d.w.z. aan deDoelenstraat, en daar in 1954 en 1964 vergroot tot de huidige vorm. De oude smederij werd verbouwd tot woonhuis, ingericht voor zoon Egbert die in 1949 trouwde. Ernaast was de winkel in huishoudelijke artikelen, gedreven door echtgenote Jantien als opvolgster van tante Rens en tante Dè (Derkje) en later zus Fem. Het woonhuis achter de smederij bood in de oorlogsjaren onderdak aan vier onderduikers, die voor de razzia's in de Noordoostpolder hun toevlucht hadden gezocht. Eén daarvan, Hans Meijer, trouwde met dochter Aa(g)t, en vestigde zich in de Noordoostpolder.

In 1964 werd een nieuw winkelpand met daarnaast twee woonhuizen gebouwd op de Voorpoort, en de oude plek 'buiten de poort' verlaten. De winkel werd tot aan het begin van de zeventiger jaren gedreven door Jantje, op zijn Venoos Jantien, en later door schoondochter Gé (Mast) die met Jan was getrouwd. Hendrik was jaren gemeenteraadslid, en ouderling van de Gereformeerde Kerk. Hendrik overleed in 1967, Jantien in 1981.

Egbert van Heerde trouwde op 16-9-1949 met onderwijzeres Barbertje (Bab) Aaltje Kuiper. Zij kregen vier kinderen: Henk (1953), Adri (1956), Joop G.W. (1959) en Jeanet (1961). Beide zoons wonen in Vollenhove. Egbert was jarenlang (1962 tot 1982) gemeenteraadslid, van 1951 tot 1987 secretaris van de Vollenhoofse Vereniging Voor Volksvermaken (de 4V’s, waarvan hij op 23-3-1989 erelid werd) en van 1951 tot aan zijn overlijden in 1993 voorzitter van de Chr. Gemengde Zangvereniging ‘De Zeeklank’. Voor zijn diensten aan de Vollenhover gemeenschap werd hij op 30-4-1988 onderscheiden met de eremedaille verbonden aan de orde van Oranje-Nassau in goud.